Thông
thường, khi trẻ bị các bệnh nhiễm khuẩn sẽ được điều trị bằng kháng sinh theo
chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, loại thuốc này có tác dụng phụ không mong muốn,
một trong những tác dụng phụ phổ biến nhất là trẻ bị tiêu chảy do kháng sinh,
trường hợp này xảy ra với bất kỳ loại kháng sinh nào. Để gỡ rối cho các bậc phụ
huynh, bài viết dưới đây sẽ giải đáp một số thắc mắc thường gặp khi trẻ
uống kháng sinh bị tiêu chảy.
1. Vì sao kháng sinh gây tiêu chảy cho trẻ?
Như
chúng ta đã biết, kháng sinh là loại thuốc đầu tay trong việc điều trị các bệnh
nhiễm khuẩn. Cơ chế hoạt động của loại thuốc này là tiêu diệt tất cả các vi khuẩn
có trong đường ruột, bao gồm cả hại khuẩn lẫn lợi khuẩn. Hai loại vi khuẩn này
hoạt động cân bằng nhằm giúp quá trình tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất được hiệu
quả. Việc sử dụng kháng sinh sẽ làm đảo lộn hệ vi sinh đường ruột, lợi khuẩn bị
tiêu diệt sẽ là cơ hội tốt cho hại khuẩn phát triển và tiết ra độc tố gây tổn thương
niêm mạc ruột, xuất tiết, phù nề và triệu chứng tiêu
chảy do uống kháng sinh.
Kháng sinh có thể gây ra tác dụng
phụ không mong muốn là tiêu chảy
2. Trẻ bị tiêu chảy do kháng sinh có nguy hiểm không?
Đa
số các trường hợp tiêu chảy do kháng sinh đều ở mức độ nhẹ, tự khỏi sau khi
ngưng sử dụng và không nguy hiểm đến tính mạng nếu không bị mất nước. Tuy
nhiên, một số trường hợp bệnh biểu hiện nặng với các thương tổn viêm nhiễm phù
nề ở đại tràng, tình trạng này còn được gọi là viêm đại tràng giả mạc. Nếu trẻ
có các biểu hiện dưới đây thì cha mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện ngay:
- Bé
uống kháng sinh bị tiêu chảy nặng, đi ngoài phân lỏng có lẫn máu
- Sốt
cao
- Đau
bụng, nôn ói quá nhiều
- Mệt
mỏi, ngủ li bì.
3. Biểu hiện khi trẻ bị tiêu chảy do uống kháng sinh là gì?
Trẻ
uống kháng sinh bị tiêu chảy có thể xuất hiện một chuỗi các triệu chứng thay đổi
từ nhẹ tới nặng. Sau khi dùng kháng sinh khoảng 1-2 ngày thì trẻ bắt đầu có các
biểu hiện như bụng sôi, đau bụng, trướng bụng, đi ngoài nhiều lần với phân lỏng,
có thể lẫn chất nhầy. Thông thường các triệu chứng này sẽ tự khỏi trong vòng
vài ngày tới 2 tuần sau khi ngừng sử dụng kháng sinh.
Bên
cạnh những trường hợp trẻ tiêu chảy do uống kháng sinh nhẹ thì vẫn có những trường
hợp sử dụng kháng sinh kéo dài gây nhiều hậu quả nghiêm trọng như mất nước nặng,
rối loạn điện giải, viêm loét, thủng ruột, viêm đại tràng giả mạc…
4. Chăm sóc trẻ bị tiêu chảy tại nhà như thế nào cho đúng cách?
Nếu
tình trạng tiêu chảy của trẻ nhẹ và sức khỏe vẫn ổn định thì vẫn có thể tiếp tục
cho sử dụng kháng sinh theo ý kiến tham khảo từ bác sĩ và chăm sóc trẻ tại nhà.
Trong trường hợp tiêu chảy nặng cần phải dừng ngay loại kháng sinh đang dùng và
đưa trẻ đến bệnh viện.
Bù
đủ nước và điện giải là việc cần làm ngay khi trẻ bị tiêu chảy. Đã có nhiều trường
hợp trẻ bị tử vong do mất nước nặng, vì thế cha mẹ không nên chủ quan.
Trẻ tiêu chảy do kháng sinh có
nguy cơ bị tử vong nếu không được bù nước kịp thời
Phụ
huynh nên thay đổi chế độ ăn khi bé uống kháng sinh bị tiêu chảy như chia thành
nhiều bữa ăn nhỏ trong ngày thay vì 2-3 bữa chính như trước đây để dễ tiêu hóa
hơn. Thức ăn cho trẻ vẫn phải đảm bảo đầy đủ dưỡng chất và chế biến dưới dạng mềm
lỏng như cháo, súp…không nên kiêng khem vì trẻ có thể bị suy dinh dưỡng sau
giai đoạn bệnh. Tránh cho trẻ ăn quá nhiều chất xơ, các chất lên men mạnh, gia
vị kích thích, thực phẩm đóng hộp chế biến sẵn, bánh kẹo ngọt và nước giải khát
có gas…Cho trẻ ăn thêm sữa chua có chứa probiotics để củng cố sức khỏe đường ruột.
Nếu
trẻ còn bú mẹ thì cho trẻ bú như bình thường và tăng cường số lần bú. Trẻ uống
sữa công thức có thể pha loãng hơn, tốt nhất nên đút từng thìa chậm.
5. Xử lý trẻ bị hăm tã khi tiêu chảy như thế nào?
Thông
thường, trẻ
bị tiêu chảy khiến vùng hậu môn hăm đỏ, mẹ cần vệ sinh nhẹ nhàng vùng
này với nước sạch, lau khô bằng khăn mềm rồi thoa lên da bé một lớp vaselin,
kem chứa kẽm hoặc các kem chống hăm khác.
6. Làm gì để ngăn ngừa tiêu chảy do kháng sinh?
Để
giảm mức độ nặng và hạn chế trẻ uống kháng sinh bị tiêu chảy, cha mẹ chỉ nên
cho trẻ sử dụng kháng sinh khi thật cần thiết và theo chỉ định của bác sĩ,
không nên tự ý mua kháng sinh về cho trẻ uống trong khi chưa xác định được bệnh
của trẻ. Kháng sinh không có tác dụng với các bệnh nhiễm vi rút hoặc cảm cúm.
Ngoài
ra, không nên cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy, thuốc này làm các chất độc
trong cơ thể trẻ không được tống ra ngoài mà dồn ứ trong đường ruột gây biến chứng
nguy hiểm.